خبر داغ: ایمپلنت جدید نابینایی را درمان می‌کند

تا همین چند سال پیش، برگرداندن بینایی به یک فرد نابینا چیزی فراتر از علم تخیلی نبود، اما دوشنبه ۶ جولای ۲۰۲۶، یک استارتاپ سوئیسی-آمریکایی به نام «ویزیونر» (Visioneer) نشان داد که مرزها جابه‌جا شده‌اند. ایمپلنت مغزی جدیدی به نام «کورتکس‌ویو» (CortexView) امروز مجوز استفاده انسانی در اتحادیه اروپا را دریافت کرد. این ایمپلنت، شامل یک آرایه میکروالکترودی با ۲۰۴۸ الکترود است که مستقیماً روی قشر بینایی مغز کاشته می‌شود. یک دوربین کوچک که روی عینک مخصوص نصب شده، تصاویر محیط را دریافت و به پالس‌های الکتریکی تبدیل می‌کند، و این پالس‌ها از طریق یک رابط بی‌سیم به ایمپلنت مغزی می‌رسند و نقاط نورانی معروف به «فسفن» را ایجاد می‌کنند. مغز این نقاط را کنار هم می‌چیند و یک تصویر قابل فهم می‌سازد – مثل یک تابلوی نقاشی نقطه‌ای زنده.

تفاوت بزرگ این نسل با نمونه‌های اولیه چیست؟ وضوح و سرعت. در آزمایش‌های بالینی که روی ۲۰ داوطلب نابینای مطلق انجام شد، ۱۸ نفر پس از شش هفته آموزش توانستند حروف الفبا را بخوانند، چهره‌ها را تشخیص دهند و حتی در یک محیط شلوغ بدون عصا راه بروند. یکی از داوطلبان در ویدئویی که امروز در یوتیوب منتشر شد، گریه‌کنان می‌گفت: «بعد از ۱۵ سال تاریکی مطلق، دوباره لبخند پسرم را دیدم.» این لحظات چیزی نیست که بشود با متن توصیف کرد.

جزئیات فنی هم هیجان‌انگیز است. جراحی کاشت ایمپلنت حدود چهار ساعت طول می‌کشد و با یک برش کوچک در پشت سر انجام می‌شود. الکترودها با دقت ۲۰ میکرون در ناحیه V1 قشر بینایی قرار می‌گیرند. سیستم با الگوریتم‌های یادگیری عمیق کار می‌کند که تصویر دوربین را در لحظه بهینه‌سازی می‌کند: کنتراست را بالا می‌برد، لبه‌ها را تشدید می‌کند و اشیای مهم مثل مانع یا صورت انسان را برجسته می‌سازد. حتی حالت دید در شب هم دارد! این سیستم تا ۱۲ ساعت با یک باتری کوچک که مثل یک کیف پول باریک در جیب قرار می‌گیرد، کار می‌کند.

از نظر مالی، قیمت اولیه دستگاه حدود ۹۰ هزار یورو است، اما بنیادهای خیریه بین‌المللی و بیمه‌های دولتی در آلمان، فرانسه و کانادا از امروز پوشش آن را آغاز کرده‌اند. در ایران هم چند کلینیک فوق‌تخصصی در تهران و شیراز اعلام کرده‌اند که در حال مذاکره برای ارائه این فناوری از پاییز هستند. دنیای نابینایان امروز یک قدم غول‌آسا از تاریکی به روشنایی برداشت.